«Γερμανικά ίχνη στην Ελλάδα»

439

 

Οι σημερινοί βιαστικοί περαστικοί της οδού Πανεπιστημίου αγνοούν ότι στο πάλαι ποτέ Καζίνο Μαυροκεφάλου (Πανεπιστημίου 64), μεταξύ ρουλέτας και πόκας, γίνονταν κάποτε οι συναντήσεις των υψηλόβαθμων αξιωματούχων του γερμανικού κατοχικού στρατού με τους Ελληνες συνεργάτες τους. Ούτε, όμως, και οι επιβάτες του προαστιακού σιδηροδρόμου, που βλέπουν από το παράθυρό τους τη στάση στο Ρουφ, μπορούν να φανταστούν ότι από αυτές τις αποβάθρες έφυγαν στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου χιλιάδες Ελληνες Εβραίοι και αντιφρονούντες με προορισμό τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κεντρική Ευρώπη. Δεκάδες τοποθεσίες στο Λεκανοπέδιο Αττικής που διαδραμάτισαν τον δικό τους ρόλο στη σύγχρονη ιστορία και τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Γερμανίας έρχονται σήμερα στο φως μέσα από την εφαρμογή «Γερμανικά ίχνη στην Ελλάδα», που προσφέρει το Goethe Institut από τα τέλη Δεκεμβρίου για έξυπνα κινητά και iPhones. Η εφαρμογή περιλαμβάνει σημεία της γερμανικής παρουσίας στην Αθήνα, όχι μόνον από τα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής, αλλά και από τον 19ο αιώνα, εποχή κατά την οποία ήρθε στην Αθήνα ο Οθωνας, η Αμαλία, αλλά και ο χαρισματικός αρχιτέκτονας, Ερνέστος Τσίλλερ, που χάρισε στο κλεινόν άστυ μερικά από τα εμβληματικότερα κτίσματά του. Οι λάτρεις της αρχιτεκτονικής θα εκπλαγούν από τα πλήθος των κτιρίων που οφείλουμε στον Γερμανό αρχιτέκτονα και τα οποία δεν τελειώνουν στο Εθνικό Θέατρο και το Μέγαρο Πεσμαζόγλου, αλλά περιλαμβάνουν και την εκκλησία του Αγίου Λουκά στην οδό Πατησίων, το ξενοδοχείο «Μεγάλος Αλέξανδρος» στην Ομόνοια και το Μέγαρο Μελά στην πλατεία Κοτζιά πάλαι ποτέ… «Grand Hotel d’ Athènes».


Καλά κρυμμένα ελληνογερμανικά μυστικά βρίσκονται και στο Α΄ Νεκροταφείο. Σχεδόν όλοι έχουν ακουστά το ρομαντικό ειδύλλιο και το τραγικό τέλος του Μιμίκου και της Μαίρης, της ελληνικής εκδοχής του Ρωμαίου και Ιουλιέτας. Μόνον, όμως, οι χρήστες της εφαρμογής θα μάθουν ότι επρόκειτο για ελληνογερμανικό ζευγάρι. Η Μαρία Βέμπερ, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα, είχε γεννηθεί στο Βερολίνο το 1873 ως κόρη αυλικού του Γουλιέλμου Β΄ και ήρθε στην Αθήνα το 1891 ως γκουβερνάντα του μετέπειτα βασιλέα Γεωργίου Β΄. Η άρνηση των Γερμανών γονέων στον γάμο, όπως και μια σειρά από μοιραίες συμπτώσεις, κόστισαν τη ζωή της νεαρής Γερμανίδας, που ο αθηναϊκός Τύπος εξήρε για την ομορφιά της, σχολίαζε τη μελαγχολική της φύση και την παρομοίαζε με την Γκρέτσχεν του Γκαίτε. Η αυτοκτονία της, που οδήγησε στον θάνατο και τον αγαπημένο της, έγινε αστικός μύθος και ταινία, αλλά η πραγματική της ταυτότητα λησμονήθηκε.

Οι παρεχόμενες πληροφορίες έχουν την υπογραφή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών –όσον αφορά την Ιστορία του 19ου αιώνα– αλλά και της ομάδας διδακτορικών φοιτητών του Γερμανού ιστορικού δρα Χάγκεν Φλάισερ. Ο χρήστης μπορεί να πλοηγηθεί είτε μέσω του ενσωματωμένου χάρτη είτε της κάμερας ή απλώς επιλέγοντας κάποια τοποθεσία από τις συνολικά 60 της λίστας, ενώ μπορεί να ακούσει όλες τις πληροφορίες ηχογραφημένες. Μέχρι τις αρχές Μαρτίου θα αρχίσει να λειτουργεί ανάλογη εφαρμογή και για τη Θεσσαλονίκη με 40 σημεία ενδιαφέροντος, πολλά από τα οποία θα συνδέονται με τον διωγμό της εβραϊκής κοινότητας της πόλης, ενώ άλλα θα αναφέρονται στο κοσμοπολίτικο παρελθόν της συμπρωτεύουσας.

Οι πρωτεργάτες του εγχειρήματος, που χρηματοδοτήθηκε από το «Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον» του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών, έχουν ως ομάδα στόχο τους Ελληνες που ενδιαφέρονται για την Ιστορία και τους Γερμανούς που ζουν στη χώρα μας. «Το υλικό διατίθεται στα ελληνικά και τα γερμανικά, συνεπώς δεν απευθυνόμαστε κατά κύριο λόγο στους πολυάριθμους ξένους επισκέπτες της Αθήνας», διευκρινίζει η κ. Αννα Μπαϊρακτάρη, συντονίστρια του προγράμματος. Αλλωστε, στόχος του «Ελληνογερμανικού Ταμείου για το Μέλλον» είναι τόσο η επεξεργασία του κοινού ιστορικού παρελθόντος όσο και η καλλιέργεια των διμερών σχέσεων. Ανάλογη εφαρμογή έχει δημιουργήσει το ινστιτούτο και σε άλλες χώρες με μεγάλη επιτυχία. Ηδη από τον Δεκέμβριο 2012 λειτουργεί στο Ισραήλ, εν συνεχεία τέθηκε σε ισχύ στη Βραζιλία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία, αλλά και δύο πόλεις – Μπρατισλάβα και Στοκχόλμη. Ηταν ζήτημα χρόνου, επομένως, τα «γερμανικά ίχνη» να ανιχνευθούν και στην Ελλάδα. Αλλωστε, χωρίς καμία κοινοποίηση ή διαφήμιση την εφαρμογή έχουν «κατεβάσει» 360 άτομα.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ