Τα δυνατά και αδύνατα σημεία των 4 τραπεζών

55

Του Λεωνίδα Στεργίου

Λένε ότι μία εικόνα αξίζει 1.000 λέξεις. Αυτό ισχύει παντού, με μοναδική, ίσως, εξαίρεση τα αποτελέσματα εννεαμήνου των τεσσάρων συστημικών τραπεζών.

Η πρώτη ματιά δημιουργεί προβληματισμούς, πλην μερικών εξαιρέσεων, ως προς την κερδοφορία, τα κεφάλαια, το κόστος και τα κόκκινα δάνεια, παρά τις τεράστιες τιτλοποιήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί.

Η δεύτερη ματιά επιβεβαιώνει την αισιοδοξία και τους φιλόδοξους στόχους των τραπεζών για δυναμική στήριξη της πραγματικής οικονομίας το 2022 από μια ισχυρότερη και υγιέστερη βάση.

Ξεκινώντας από τα βασικά, δηλαδή τα έσοδα των τραπεζών, διαπιστώνεται μικρή μείωση στο εννεάμηνο του 2021, σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2020, με εξαίρεση την Τράπεζα Πειραιώς.

Η ανάλυση των λειτουργικών εσόδων ανά τράπεζα δίνει πληρέστερη εικόνα. Με εξαίρεση την Εθνική Τράπεζα, οι υπόλοιπες τρεις συστημικές τράπεζες παρουσίασαν μικρή μείωση στα έσοδα από τόκους. Όλες παρουσίασαν αύξηση στα έσοδα από προμήθειες, ενώ σημαντική ήταν η συμβολή των εσόδων από trading για τις τράπεζες Πειραιώς και Εθνική.

Έσοδα από τόκους

Η μείωση του επιτοκιακού περιθωρίου και των εσόδων από τόκους οφείλεται στους εξής παράγοντες:

1. Πρώτον, από τις μεγάλες τιτλοποιήσεις-πωλήσεις κόκκινων δανείων, των οποίων οι συναλλαγές, δηλαδή η αποαναγνώριση από τους ισολογισμούς, πραγματοποιήθηκαν μέσα στο εννεάμηνο. Ακόμα κι αν πρόκειται για δάνεια σε καθυστέρηση, οι τράπεζες εγγράφουν έσοδα από τις απλήρωτες δόσεις (accruals). Με την αποαναγνώριση, δηλαδή με την έξοδο των χαρτοφυλακίων αυτών από τους ισολογισμούς, το έσοδο αυτό παύει να εγγράφεται. Συνεπώς, η μείωση αυτή είναι περισσότερο λογιστική παρά ουσιαστική. Η Eurobank επηρεάστηκε από την τιτλοποίηση Mexico (3 δισ.), η Alpha Bank από εκείνη του Galaxy (10 δισ.) και η Πειραιώς από τις τιτλοποιήσεις Phoenix/Vega (7 δισ. στο β’ τρίμηνο) και Sunrise 1 (7 δισ. στο γ’ τρίμηνο). Στην Εθνική Τράπεζα, δεν έχει αποτυπωθεί ολόκληρη η επίπτωση από την τιτλοποίηση Frontier (6 δισ.), μολονότι έχει ολοκληρωθεί, καθώς είχαν ληφθεί και εμπροσθοβαρείς κινήσεις αλλά και η αποαναγνώριση θα γινόταν τυπικά στο δ’ τρίμηνο.

2. Δεύτερον, οι αποπληρωμές δανείων ήταν μεγαλύτερες από τις νέες χορηγήσεις που ξεπέρασαν τον στόχο των 15 δισ. για το 2021. Έτσι, το στοκ των δανείων που πληρώνει τόκους μειώθηκε. Σημαντικό μέρος των αποπληρωμών προήλθε από μεγάλες επιχειρήσεις που αντάλλαξαν τραπεζικό δανεισμό με έκδοση ομολόγων λόγω των ευνοϊκών συνθηκών στις αγορές. Στα νοικοκυριά, οι αποπληρωμές παραμένουν υψηλότερες των νέων εκταμιεύσεων και, για τον λόγο αυτό, η πιστωτική επέκταση παραμένει αρνητική.

3. Τρίτον, ο ανταγωνισμός, ο οποίος επικεντρώθηκε κυρίως στην επιχειρηματική πίστη, συμπίεσε τα επιτόκια των δανείων.

Δάνεια

Όλοι παραπάνω παράγοντες αποτυπώνονται και στον δείκτη του επιτοκιακού περιθωρίου, ο οποίος μειώθηκε για όλες πλην της Εθνικής Τράπεζας, αλλά και στο ύψος των δανείων. Αυτό εμφανίζεται μικρότερο από το αντίστοιχο περσινό εννεάμηνο, παρά τα νέα δάνεια, λόγω τιτλοποιήσεων και αποπληρωμών. Το θετικό αποτέλεσμα από όλα αυτά είναι ότι οι ελληνικές τράπεζες μπορεί σήμερα να εμφανίζουν λιγότερα δάνεια στα χαρτοφυλάκιά τους, αλλά από αυτά βγάζουν πραγματικά έσοδα (εξυπηρετούμενα) και επιπλέον απαιτούν λιγότερες προβλέψεις λόγω μικρότερων κινδύνων.

Έσοδα από trading και προμήθειες

Όλες οι τράπεζες παρουσίασαν αύξηση εσόδων από προμήθειες και χρεώσεις που προέρχονται από τις κάρτες, τα συστήματα πληρωμών και το δίκτυο. Εδώ, ίσως, πρέπει να σημειωθεί ότι το έσοδο αυτό ίσως να μην είναι τόσο μεγάλο από το 2022, λόγω των πωλήσεων των συστημάτων καρτών. Η Eurobank πουλά το 100% του συστήματος καρτών στην Worldline, η Πειραιώς το 100% στη Euronet, ενώ η Alpha Bank και η Εθνική Τράπεζα διατηρούν περίπου το 50% σε κοινοπραξία με Nexi και EVO, αντίστοιχα. Βέβαια, η εξοικονόμηση, οι συμφωνίες συνεργασίας και η άνοδος των συναλλαγών, γενικότερα, μπορεί να αντισταθμίσει τις απώλειες από τις πωλήσεις.

Ένα άλλο στοιχείο των εσόδων είναι εκείνου που προέρχεται από το trading, κυρίως ομολόγων. Αυτό είναι περισσότερο εμφανές στην Πειραιώς και στην Εθνική που αντιπροσωπεύει σχεδόν το μισό έσοδο των τόκων. H σύνθεση των εσόδων, όμως, έχει να κάνει και με τη στρατηγική και την προσωπικότητα κάθε τράπεζας. Για παράδειγμα, η Eurobank έχει τρεις βασικές πηγές εσόδων, από Ελλάδα, τα ακίνητα και τις διεθνείς δραστηριότητες, ενώ δίνει έμφαση παντού και στο wealth management. Η Πειραιώς δίνει έμφαση στο wealth, ενώ η Alpha Bank περισσότερο στο corporate, ενώ βρίσκεται σε φάση αναδιάρθρωσης των θυγατρικών της στο εξωτερικό. Πειραιώς και Εθνική στηρίζονται περισσότερο στις δραστηριότητες στην Ελλάδα, στην επιχειρηματική και λιανική τραπεζική. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλες δεν δίνουν έμφαση σε όλα τα κομμάτια όπως το private banking, τη ναυτιλία κ.ά.

Κερδοφορία

Αν κοιτάξουμε στα κέρδη προ φόρων θα δούμε μεγάλες ζημιές, κυρίως σε Alpha Bank και Πειραιώς. Όμως, αυτό το μέγεθος δεν λέει ακριβώς την αλήθεια, διότι επιβαρύνονται από το κόστος των συναλλαγών Galaxy και Sunrise, αντίστοιχα. Οι τιτλοποιήσεις κοστίζουν και σε κεφάλαια.

Συνεπώς, θα πρέπει να δούμε τα καθαρά κέρδη προ φόρων τα οποία όχι μόνο είναι θετικά, αλλά βρίσκονται σε υψηλότερα επίπεδα από τους αρχικούς στόχους των τραπεζών. Αυτός είναι ο λόγος που αναθεώρησαν προς τα πάνω τους στόχους κερδοφορίας για το 2021 και 2022 στους αναλυτές κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων εννεαμήνου. Επιπλέον, πρόκειται για εφάπαξ κόστος, το οποίο ταυτόχρονα συνδέεται με τη μόνιμη αποβολή κινδύνου και, κατά συνέπεια, μείωση δεσμευμένων κεφαλαίων. Επομένως, ήταν ένα εφάπαξ κόστος εξυγίανσης και ενδυνάμωσης.

Τα έξοδα, που καθορίζουν και αυτά την κερδοφορία, επιβαρύνθηκαν και με άλλη βάρη, πάλι, εξυγιαντικού χαρακτήρα και αναδιάρθρωσης, όπως εθελουσίες, κλεισίματα καταστημάτων, αναδιοργανώσεις, αποσχίσεις, κ.λπ. Για τον λόγο αυτό εμφανίζονται κάπως υψηλοί οι δείκτες έξοδα προς έσοδα.

Ποιότητα δανείων και κεφαλαίων


Τα ποσοστά κόκκινων δανείων εμφανίζονται, ίσως πιο υψηλά από ό,τι θα περίμενε κάποιος, με εξαίρεση τη Eurobank που έφτασε πρώτη σε μονοψήφιο ποσοστό. Εδώ, το σημαντικό είναι ότι τα ποσοστά αυτά είναι pro-forma που σημαίνει ότι θα κλείσουν αρκετά χαμηλότερα στο έτος και θα βρεθούν για όλες τις τράπεζες σε μονοψήφιο ποσοστό στις αρχές του 2022 και κάτω του 5% και πλησίον του 2% αργότερα. Επίσης, η αύξηση των προβλέψεων, παρά τη μείωση των κόκκινων δανείων, κάτι που τις θωρακίζει περισσότερο, αλλά ροκάνισε την κερδοφορία.

Σε ό,τι αφορά στους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, όλες έχουν υψηλότερα ποσοστά από τα ελάχιστα όρια. Ο συνολικός δείκτης κυμαίνεται κοντά στο 16%-19%, ενώ ο CET1 γύρω στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, δηλαδή 12%-13%. Ο δείκτης CET1 είναι λίγο χαμηλότερος για την Πειραιώς, η οποία, όπως έχει αναφέρει σε παρουσιάσεις, αυτό είναι δική της στρατηγική να διατηρεί τον δείκτη αυτόν αρκετά πιο πάνω από το ελάχιστο όριο και μεταξύ 8%-11%.

Τέλος, να αναφερθεί ότι και οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας θα αυξηθούν μόλις λήξουν οι αρνητικές επιπτώσεις από τις τιτλοποιήσεις δανείων, αλλά και από τις επιπτώσεις από τη μετάβαση στα νέα λογιστικά πρότυπα και στους κανόνες της Βασιλείας ΙΙΙ. Η ΤτΕ έχει υπολογίσει ότι μόνο τα νέα ΔΛΠ και Βασιλεία κοστίζουν 3 ποσοστιαίες μονάδες στα κεφάλαια τουλάχιστον.

Τα δυνατά και αδύνατα σημεία των 4 τραπεζών

https://www.capital.gr/oikonomia/3599844/ta-dunata-kai-adunata-simeia-ton-4-trapezon

ΠΗΓΗcapital.gr