Παροχές σε χρήμα προς συγγενείς α’ βαθμού (Α’ μέρος)

27

Ποιους αφορά – Τι λέει ο νόμος μετά την τροποποίηση

Απόστολος Αλωνιάτης

Νέες οδηγίες και διευκρινήσεις, για τις γονικές παροχές μέχρι 800.000 ευρώ, έδωσε η διοίκηση με την εγκύκλιο Ε.2077/2022, μετά την ψήφιση τροποποίησης και αντικατάστασης της διάταξης με τον νόμο 4839/2021 (Α’ 181).

Σύμφωνα με το άρθρο 44:

Με το άρθρο αυτό λοιπόν, όσο αφορά τους συγγενείς Α βαθμού, ο συντελεστής της παραγράφου 2 του άρθρου 44, 10% για την αιτία δωρεάς ή γονικής παροχής κτήση χρηματικών ποσών, ισχύει για πάνω από 800.000 ευρώ.

Η εγκύκλιος

Περιεχόμενο της εγκυκλίου είναι η παροχή οδηγιών μετά την τροποποίηση των διατάξεων του άρθρου 44 Ν.2961/2001 για τη φορολόγηση των γονικών παροχών και δωρεών με την καθιέρωση αφορολόγητου ποσού 800.000 ευρώ προς τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας του Κώδικα φορολογίας κληρονομιών, δωρεών, γονικών παροχών

Ποιους αφορά

Η εγκύκλιος αφορά φυσικά πρόσωπα που υπάγονται στην Α’ κατηγορία του Κώδικα φορολογίας κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών και συμβάλλονται με την ιδιότητα του γονέα ή δωρητή και του τέκνου ή δωρεοδόχου, και τις ΔΟΥ.

Προσοχή:

Στην Α’ κατηγορία εντάσσονται:

Ο/η σύζυγος ή το πρόσωπο με το οποίο ο κληρομούμενος ή ο δωρητής έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, κατά τις διατάξεις του ν. 3719/2008 (εφόσον η συμβίωση είχε διάρκεια τουλάχιστον δύο ετών) ή του ν. 4356/2015, β) τα τέκνα, γ) οι εγγονοί και δ) οι γονείς του κληρονομουμένου ή του δωρητή.

Οι οδηγίες

Όπως είπαμε με την εγκύκλιο παρέχουμε διευκρινίσεις και οδηγίες για την ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με τη φορολογία των γονικών παροχών και δωρεών, που αφορά την αύξηση αφορολόγητου ποσού γονικών παροχών και δωρεών περιουσιακών στοιχείων και χρηματικών ποσών (τροποποίηση του άρθρου 44 του Ν.2961/2001).

Τι λέει ο νόμος

  1. Με τις διατάξεις της παρ. 1 του πεντηκοστού έκτου άρθρου του Ν.4839/2021 τροποποιήθηκε το άρθρο 44 του Κώδικα διατάξεων φορολογίας κληρονομιών, δωρεών, γονικών παροχών και κερδών από τυχερά παίγνια, ο οποίος κυρώθηκε με το πρώτο άρθρο του Ν.2961/2001 (Α’ 266), εφεξής Κώδικας, και καθιερώθηκε αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ για γονικές παροχές και δωρεές με δικαιούχους πρόσωπα της Α’ κατηγορίας της φορολογικής κλίμακας του άρθρου 29 που πραγματοποιούνται από 1.10.2021. Δηλαδή το ποσό των 800.000 ευρώ υπόκειται σε φόρο, ο οποίος υπολογίζεται με μηδενικό συντελεστή και δεν αποτελεί απαλλασσόμενο ποσό. Εφόσον η φορολογητέα αξία του περιουσιακού στοιχείου το οποίο αφορά η γονική παροχή ή που δωρίζεται υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ, επιβάλλεται φόρος με ενιαίο συντελεστή 10% για την υπερβάλλουσα αξία, μετά την αφαίρεση του αφορολόγητου ποσού.
  2. Η διάταξη εφαρμόζεται στις γονικές παροχές και δωρεές οποιασδήποτε φύσεως περιουσίας (κινητής, ακίνητης, απαίτησης) με δωρεοδόχους μόνο τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας (σύζυγο, μέρος συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς) και στις χρηματικές γονικές παροχές ή χρηματικές δωρεές προς τα ανωτέρω πρόσωπα, εφόσον αυτές αποδεικνύονται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Οι γονικές παροχές και δωρεές, για τις οποίες θεσπίζεται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, δεν συνυπολογίζονται στην αιτία θανάτου κτήση περιουσίας μεταξύ αυτών των προσώπων. Συνεπώς, κατά την απόκτηση από 1.10.2021 και μετά οποιασδήποτε περιουσίας με κληρονομιά, συνυπολογίζονται μόνο οι γονικές παροχές και οι δωρεές του κληρονομούμενου προς τον κληρονόμο που έχουν γίνει μέχρι και τις 30.9.2021 (πλην των χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών που φορολογούνταν αυτοτελώς). Επίσης, στις γονικές παροχές και δωρεές αυτές (που συνιστώνται από την 1.10.2021 και φορολογούνται με τον πιο πάνω τρόπο) δεν συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ των ιδίων προσώπων που είχαν πραγματοποιηθεί μέχρι και την 30.9.2021, αλλά συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ των ιδίων προσώπων που έχουν γίνει από την 1.10.2021 και ο φόρος υπολογίζεται μετά την αφαίρεση συνολικά (εφάπαξ) 800.000 ευρώ γι’ αυτές. Δηλαδή, το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ παρέχεται μία φορά, ανεξάρτητα αν αυτό συμπληρωθεί με μία ή περισσότερες γονικές παροχές ή δωρεές από 1.10.2021.

Παράδειγμα

Ο Α μεταβιβάζει με γονική παροχή στο τέκνο του Β το 2016 εταιρικά μερίδια μιας Ο.Ε. αξίας 50.000 ευρώ, την 30.8.2021 ένα ακίνητο αντικειμενικής αξίας 230.000 ευρώ και την 2.10.2021 μεταφέρει από ατομικό του λογαριασμό σε τραπεζικό λογαριασμό του τέκνου του χρηματικό ποσό ύψους 600.000 ευρώ. Για τη δωρεά του χρηματικού ποσού δεν θα επιβληθεί φόρος, αφού δεν συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές του Α προς τον Β που έχουν γίνει πριν την 1.10.2021.

Αν στο ίδιο παράδειγμα ο Α μεταβιβάσει στο Β με δωρεά την 3.1.2022 και ένα οικόπεδο αξίας 250.000 ευρώ, τότε για τον υπολογισμό του φόρου δωρεάς θα συνυπολογιστεί μόνο η δωρεά του χρηματικού ποσού ύψους 600.000 ευρώ (250.000 + 600.000 = 850.000) και θα προκύψει φόρος επί του ποσού που υπερβαίνει το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ (850.000 – 800.000 = 50.000) ήτοι 50.000 x 10% = 5.000 ευρώ.

  1. Οι χρηματικές γονικές παροχές και οι χρηματικές δωρεές με δωρεοδόχους πρόσωπα της Α’ κατηγορίας της φορολογικής κλίμακας, οι οποίες δεν διενεργούνται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, φορολογούνται με αυτοτελή συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.

Προσοχή: Τονίζεται ότι και για τις γονικές παροχές και δωρεές προς τους φορολογούμενους της Α’ κατηγορίας της φορολογικής κλίμακας, για τις οποίες θεσπίζεται το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ, φόρος προκύπτει εφόσον η φορολογητέα αξία του περιουσιακού στοιχείου το οποίο αποτελεί αντικείμενο της γονικής παροχής ή που δωρίζεται υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ μετά την αφαίρεση των εκπτώσεων και απαλλαγών των άρθρων 41 και 43 του Κώδικα (π.χ. απαλλαγή πρώτης κατοικίας).

Η μείωση του φόρου κατά ποσοστό 10% λόγω αναπηρίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 29 παρ. 3 του Κώδικα, εφαρμόζεται στις γονικές παροχές και δωρεές προς τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας, που εμπίπτουν στις διατάξεις του πεντηκοστού έκτου άρθρου του Ν.4839/2021 (δεν εφαρμόζεται δηλαδή στις γονικές παροχές και δωρεές που φορολογούνται με αυτοτελή συντελεστή 10% (χωρίς αφορολόγητο ποσό), κατά το άρθρο 44 παρ. 2 του Κώδικα). Υπενθυμίζεται ότι, αν στο ίδιο πρόσωπο συντρέχουν οι προϋποθέσεις μείωσης του φόρου λόγω αναπηρίας και απαλλαγής πρώτης κατοικίας, οφείλεται ο μικρότερος φόρος μεταξύ των δύο (άρθρο 29 παρ. 4 του Κώδικα).

Παράδειγμα

Στις 5.10.2021 γίνεται γονική παροχή κατά πλήρη κυριότητα ακινήτου αντικειμενικής αξίας 1.100.000 ευρώ, για το οποίο το ενήλικο άγαμο τέκνο, που έχει αναπηρία 80%, δικαιούται απαλλαγής πρώτης κατοικίας ποσού 200.000 ευρώ (άρθρο 43 του Κώδικα).

Για τον υπολογισμό του φόρου γονικής παροχής:

α) δεν λαμβάνεται υπόψη το απαλλασσόμενο ποσό (200.000 ευρώ) και από το υπόλοιπο (900.000 ευρώ) υπόκειται σε φόρο με συντελεστή 10% το ποσό των 100.000 ευρώ, αφού οι 800.000 ευρώ δεν φορολογούνται. Οπότε οφείλεται φόρος γονικής παροχής 10.000 ευρώ.

β) υπολογίζεται ο φόρος γονικής παροχής χωρίς την απαλλαγή της πρώτης κατοικίας ({1.100.000 – 800.000 =} 300.000 Χ 10% =) 30.000 και μειώνεται κατά 10% λόγω της αναπηρίας. Δηλαδή βάσει του υπολογισμού αυτού οφείλεται φόρος γονικής παροχής 27.000 ευρώ.

Συνεπώς, το τέκνο τελικά οφείλει φόρο γονικής παροχής (τον μικρότερο μεταξύ των πιο πάνω) 10.000 ευρώ.

Εάν συσταθεί μεταγενέστερα προς το ίδιο τέκνο γονική παροχή μετοχών αξίας 500.000 ευρώ, συνυπολογίζεται σε αυτήν η προγενέστερα υπαχθείσα σε φόρο αξία των 900.000 ευρώ (σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 36 του Κώδικα). Συνεπώς ο φόρος θα υπολογισθεί με συντελεστή 10% επί των 500.000 ευρώ, δεδομένου ότι το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ έχει εξαντληθεί με την αρχική γονική παροχή. Η μείωση του φόρου λόγω αναπηρίας ισχύει και στην περίπτωση αυτή, δηλ. ο φόρος θα ανέλθει σε (500.000 ευρώ Χ 10% =) 50.000 ευρώ και περαιτέρω μειώνεται κατά 10%, δηλαδή κατά 5.000 ευρώ και διαμορφώνεται σε 45.000 ευρώ.

Ο Απόστολος Αλωνιάτης είναι Οικονομολόγος – Φοροτεχνικός, Α’ Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών & Φορολογικών Μελετών (Ι.Ο.ΦΟ.Μ), Σύμβουλος Διοίκησης της PROSVASIS AEBE, συγγραφέας

ΠΗΓΗot.gr